Dudok Architectuur Centrum, Hilversum

Aanspooring tot de ideale stad (verslag)

De discussie over Hilversum als dorp of als stad zou met de ontwikkeling van de Spoorzone eindelijk kunnen worden beslecht. Op de vraag of de ontwikkeling van de Spoorzone Hilversum definitief tot stad moet maken, gaat een meerderheid van de handen in de zaal omhoog. Op dat moment wordt al een uur met vuur gedebatteerd over de positie van dit gebied in de ontwikkelingsrichting van de stad. Politici maken zich sterk voor Hilversum als een groene en leefbare stad, die wél ruimte biedt aan innovatie. De Spoorzone zou een prachtige testcase kunnen vormen voor dit scenario. (Tekst: Dudok Architectuur Centrum. Beeld: Niels Stomps)

 

De middag begint met de presentaties van twee studententeams van de TUDelft en de TU Eindhoven. Team Delft accepteert Hilversum in “City of Fields” als de lappendeken die het nu is en zoekt daarin een nieuwe identiteit waarin grote en kleine gebouwen, oud en nieuw, wonen en werken, groen en steen elkaar afwisselen. Team Eindhoven kiest in “Living Identities – The Urban Village” voor een strategie waarin een nieuw landschap zowel een fijne woonomgeving biedt, als een fantastische beleving vanuit de trein. Beide plannen, in slechts 24 uur gemaakt tijdens een uitputtende ontwerpmarathon, bieden veel stof voor discussie. Rondom vier vragen wordt de positie van de negen vertegenwoordigde partijen duidelijk. Deelnemers aan het debat zijn: GroenLinks (Jan Kastje), SP (Bianca Verweij), VVD (Joost van Gilse), D66 (Edwin Göbbels), Hart voor Hilversum (Michiel Eerenberg), Hilversum1 (John Tammer), Leefbaar Hilversum (Mirjam Kooloos), Pvda (Durk Heidbuurt), en CDA (Olaf Streutker). Moderatie is in handen van Indira van ‘t Klooster (directeur DAC).

1) Wat voor een stad is Hilversum vooral?

Hilversum is een groene stad en moet dat blijven, maar de accenten tussen woon- en werkstad enerzijds en verdichten of juist meer laagbouw anderzijds worden door de verschillende partijen anders gelegd. PvdA lijkt het meest uitgesproken met betrekking tot de noodzaak tot verdichten, daarin gesteund door GroenLinks. De anderen zien het liefst een tuinstadachtige opzet, waarbij functiemenging in meer (CDA, D66) of mindere mate (HvH, VVD) een rol kan spelen. Het een sluit het andere vanzelfsprekend niet uit: er gaan stemmen op voor verdichten van het centrum om ruimte te bieden aan een groener woongebied daaromheen.

2) Welk probleem moet de ontwikkeling van de Spoorzone vooral oplossen?

Alle partijen zijn het eens dat het spoor een barrière vormt. De verschillen in inzicht gaan over de vraag of het gaat om een fysieke en/of sociale tweedeling. Met name D66 en GroenLinks zien een sterke relatie tussen de sociale en de fysieke afscheiding die het spoor veroorzaakt. Het aanhelen van de stad biedt dan zowel economische, sociale als ruimtelijke kansen. HvH, Leefbaar Hilversum en Hilversum1 leggen meer nadruk op de sociale tweedeling, maar verschillen van mening of het spoor hierbij een cruciale rol speelt. Om het noordelijk deel van de stad te stimuleren zou het ook mogelijk zijn om vooral te investeren in de wijken en de mensen, ongeacht de barrièrewerking van de spoorlijn.

3) Hoe bewoners betrekken?

Misschien komt het doordat we een paar dagen voor de verkiezing zitten, maar alle partijen laten hier kansen liggen. Natuurlijk willen de politici de buurtbewoners betrekken, maar welke manieren zijn er, behalve informatie- en inspraakavonden of buurtcommités? Zijn er digitale manieren denkbaar? Kunnen burgers over eigen informatie- en geldkanalen beschikken? De sprekers laten dit vooralsnog in het midden. Ook spreken ze zich niet expliciet uit over de complexiteit van deze opgave. Een ingreep die miljoenen zal kosten en decennia lang kan duren, vereist immers ook een visie op de lange termijn voor bewoners die er nu nog niet zijn. Vanuit de zaal klinkt de verzuchting dat de politici niet hoeven te wachten op een defintiief plan voor de Spoorzone: ze kunnen ook nu alvast de wijk in en werken aan de oplossing van praktische problemen rondom verkeer en overlast.

4) Wat is de eerste stap?

Coalities smeden, stakeholders betrekken, het plangebied definiëren, vragen wat bewoners willen. Daarmee zou de planontwikkeling op gang kunnen komen. De ontwerpen van de studenten zijn daarbij heel inspirerend. Ze nodigen uit tot vragen omtrent de gewenste functies, de gewenste dichtheid en hoe het Hilversums dna te vertalen naar een nieuw gebied. De Fly-over in het plan van de studenten uit Eindhoven en het landmark worden als interessant aangemerkt, maar ook de spelregels die de studenten uit Delft formuleren om met alle partijen samen te komen tot een evenwichtige mix van functies.

 

En de winnaar is….

De inwonersjury bestaat uit Martin Triebels en Jochem Sluitman, Ina Reijn is door omstandigheden afwezig. “Wij missen bij Delft dat er minder oplossingen zijn voor de ontsluiting. Daar hebben we juist behoefte aan. Ook hebben we in dat plan de angst dat de panelen en hekken blijven bestaan. We vinden de visie van Delft ook erg ‘dicht’, erg vol. We zien liever groen en open. Daar kiezen wij als bewoners voor.” TU Delft wint daarom de tweede prijs à € 100,-. De TU Eindhoven wint € 400,- voor hun visie op het gebied. “We vonden de groene vingers erg  sterk met die groene zone langs de infrastructuur door de stad. Met de blokkendoosachtige gebouwen hebben we minder, maar we kiezen voor de groene totaalvisie. We zien dat er nog geen oplossing zijn voor ondertunneling, dat zou wat ons betreft wel een belangrijke toevoeging zou zijn.”

De vakjury bestaat uit Jeroen van Schooten (Team V, voorzitter), Charlotte ten Dijke (TANGRAM Architekten) en Lars Mosman (DubbeL-L). “We hebben het flink lastig gehad om de plannen analytisch naast elkaar te zetten”, aldus voorzitter Jeroen van Schooten. “Beide analyses zijn goed en inzichtelijk. TU Eindhoven beziet het plangebied in een grotere context, TU Delft zoomt juist erg in de op wijk. Beide teams gaven sterke oplossingen voor het verbinden van de wijken. Team Eindhoven met een route ineen slinger, Team Delft met een gebouw. Verschillen waren er in het omgaan met de bestaande context. De studenten uit Delft kozen voor organisch, met een grid van bomen. De Eindhovenaren ontwierpen strakke nieuwbouw in het groen. Beide presentaties waren grafisch sterk en goed doordacht. Beide teams zitten kwalitatief echt dicht bij elkaar. Uiteindelijk kozen we voor het scenario van de TU Delft, hetgeen we honoreren met € 255,-. de TU Eindhoven wordt daarmee tweede en wint € 245,-

Vervolg

Met de bekendmaking van de winnaars komt een einde aan deze middag, maar bij monde van alle organisatoren neemt Jan Kastje nog even het woord. “We zijn in Hilversum goed in dingen beginnen, maar te vaak komt er geen vervolg. De verzameling “Nooit Gebouwd Hilversum” is groot, maar dat willen we met dit onderwerp voorkomen. We zullen ervoor zorgen dat de tweede bijeenkomst niet te lang op zich laat wachten!” Daarvan zullen we iedereen op deze website vanzelfsprekend zo snel mogelijk berichten.

Met dank aan Team Eindhoven (Enrique Orts, Marco Sironi, Rick Abelen, Chanachai Panichpattanakiy, Martha Seitanidou, tutor: ir. Hajo Schilperoort) en Team Delft (Pu Hsien Chan, Sebastian Schulten, Kevin Westerveld en Xaveer Roodbeen). Het ontwerpatelier was een initiatief van GroenLinks, D66 en VVD in samenwerking met architect Frank Roodbeen, Kim van Kampen (Kastanje Vastgoed) en Pieter van der Heijden (XPEX, Experience Beeld en Geluid). Het debat was een initiatief van Dudok Architectuur Centrum. Het ontwerpatelier werd financieel ondersteund door Stadsfonds Hilversum.