Dudok Architectuur Centrum, Hilversum

Hilversum Verlicht – van 18 oktober tot en met 7 januari

‘Hilversum verlicht’ – Feestverlichting Mediastad Hilversum (alle foto’s: Eva Kasbergen)

Op donderdag 18 oktober opende wethouder Wimar Jaeger de tentoonstelling “Hilversum Verlicht” met het uitspreken van zijn steun aan het vervolg van deze ontwerpprijsvraag. “Ik zal alles doen wat in mijn vermogen ligt om de bewoners, de ondernemers, de gemeenteraad, mijn collega-bestuurders en anderen om de realisatie van het winnend project te ondersteunen.”

In deze tentoonstelling tonen de drie finalisten hun visie op feestverlichting in het centrum van Hilversum. De winnaar wordt op 22 november bekend gemaakt. Op 1 november kan iedereen meepraten tijdens een stadsgesprek. Alle ontwerpers lichten dan hun ontwerp toe. Luister ook dit radio-interview met Gooi NH.

Forces for Architecture (Jólan van der Wiel en Benthem Crouwel) stelt een smart grid voor dat door middel van geprogrammeerde leds van kleur en intensiteit kan veranderen, afhankelijk van het evenement. De installatie laat zien hoe dat er op de Groest en in de Kerkstraat uit kan zien.

Forces for Architecture ziet in het nieuwe ontwerp voor de permanente feestverlichting van Hilversum een grote uitdaging om het beeld van Hilversum als Mediastad krachtig vorm te geven. ‘Het nieuwe lichtontwerp geeft de Hilversumse media een gezicht naar de buitenwereld, inspireert bewoners en bezoekers, eert de rijke geschiedenis van Hilversum en biedt door de innovatieve technieken ook een blik op de toekomst. Het is een verlichtingsplan dat de mediawereld verbindt met de architectuur van de stad.’ Beoordelingscommissie: ‘Dit team is in staat een sterk concept op het niveau van de stad te ontwerpen, geïnspireerd op natuurlijke fenomenen. Tegelijkertijd biedt het ruimte voor verlichting op pandniveau of inpassing van kunstobjecten. Daarbij willen de ontwerpers een fysiek netwerk over het centrum spannen. De commissie is benieuwd hoe dit concept wordt toegepast op de Hilversumse situatie, niet alleen als integraal idee, maar juist ook op kleine schaal. Het concept vraagt fysiek gezien om flink wat hardware. Hoe ziet dat eruit en hoe geeft het uiting aan feestelijkheden in de stad?’

Studio Tijdmakers/Fosfor Design neemt de geluidsgolf als leitmotiv voor een serie uitwerkingsmogelijkheden: van projectie (op gevels, op de Raadhuisvijver) tot lichtsystemen. De flexibiliteit van het systeem biedt veel mogelijkheden voor uiteenlopende toepassingen. Tijdmakers en Fosfor Design nemen geluidsgolven als basis: ‘In ons lichtconcept gaan we uit van de bron die de Mediastad heeft gemaakt tot wat ze is: we tonen in licht de schoonheid van de geluidsgolven die de stad sinds 1924 uitzendt. Licht- en geluidsgolven zijn op vele manieren te visualiseren, alsook hoor- en ruikbaar te maken en zo een oneindige inspiratiebron. Voor Hilversum Verlicht zien we ook mogelijkheid om geur toe te voegen, hiervoor zullen we samenwerken met International Flavors & Fragrances (IFF) in Hilversum, met wie we sinds 2014 samenwerken aan ontwikkeling van innovatieve geurconcepten.’ Beoordelingscommissie: ‘Sterk, inspirerend, duurzaam en uitvoerbaar concept, dat niet duur hoeft te zijn en zeer effectief is, vanwege het fenomeen ‘frequenties’ als uitgangspunt. Het concept biedt ook mogelijkheden voor integratie met geluid en geur, wat extra spannend is. Het is een gevarieerde mix van klein/bescheiden (aanlichten van de vijver voor het Raadhuis) tot groot/aanwezig (lichtgevend doek op Langgewenst). In het uitgewerkte concept zijn we heel benieuwd naar hoe het ontwerp zich overdag manifesteert, alsook hoe de onderlinge samenhang tot stand komt.’

 

Studio Arjen van der Cruijsen neemt de basiseenheid van elk scherm – de pixel –  als uitgangspunt. Gekleurde blokjes vormen zo de basis voor gevels of geveldelen, (kunst)objecten in de stad en projecties. Bezoekers aan de tentoonstelling kunnen een foto laten maken en worden zo zelf een pixel, en onderdeel van het uiteindelijke ontwerp. Arjen van der Cruijsen vertrekt vanuit de pixel: ‘Het idee is om de pixel als verbindende factor in te zetten. Een pixel is een gekleurde punt, en daarmee de perfecte bouwsteen. Het lichtontwerp van elke locatie vertrekt vanuit de pixel, maar is ook herkenbaar als onderdeel van een groter geheel in de stad. Zo ontstaat een route. Door het aanpassen van de invulling (zoals media content, kleuren en geluid) passen we de beleving per evenement aan.’ Beoordelingscommissie: ‘Arjen van der Cruijsen heeft in Waalwijk laten zien dat hij in staat is lichtconcepten te maken in nauwe samenwerking met ondernemers en gemeente, die zowel ruimte laat voor de grote winkelketens in het centrum als voor boutiqueshops. Het vertrekpunt van de pixel als kleinste maateenheid biedt een sterk en vooral flexibel concept. De uitdaging is om de samenhang te vinden en dat het niet te oppervlakkig wordt. En hoe krijgt de algemene drager, de pixel, concreet vorm?’

Meer informatie over de mening van de beoordelingscommissie en een

Achtergrondinformatie

Hilversum heeft zich sinds de jaren 60 van de 20e eeuw ontwikkeld als Mediastad, vooral onder invloed van omroep-gerelateerde bedrijven en verenigingen die in deze stad hun gebouwen neerzetten. Beroemde voorbeelden hiervan zijn de vroeg 20e eeuwse omroepvilla’s, de gebouwen van de AVRO, NCRV en KRO, de Wereldomroep, en meer recent de VPRO-villa en het NTR-gebouw. Nu het begrip ‘Media’ niet meer vanzelfsprekend is verbonden met gebouwen, zijn middelen zoals beeld, geluid, licht, films, geur en kleur goede middelen om het beeld van Hilversum als Mediastad te versterken. Ondernemingsverenigingen Centrum, Havenstraat, Gijsbrecht en Vaartweg zijn op zoek naar een nieuw feestverlichtingsconcept dat past bij Hilversum Mediastad, onder de noemer “Hilversum verlicht”. De feestverlichting hangt momenteel ieder jaar in de periode november-februari in het winkelgebied. Stichting Centrum Hilversum vraagt ontwerpers om vernieuwende ideeën voor permanente feestverlichting, waarbij nieuwe technieken kunnen worden geïntegreerd. Zie hier het volledige reglement: Hilversum Verlicht DEF2

Procedure

De open oproepHilversum verlicht, feestverlichting Mediastad Hilversum’ is uitgeschreven door de stichting Centrum Hilversum volgens Kompas bij Prijsvragen. De Open Oproep bestaat uit: (1) voorselectie (portfolio, gevolgd door  bureaupresentatie) en (2) prijsvraag (uitwerking visie naar ontwerp inclusief schaalmodel, gevolgd door een stadsgesprek, waarna een winnaar wordt gekozen). Met het winnend ontwerp wil stichting Centrum Hilversum aandacht genereren voor de financiering van de feestverlichting.

Opgave

De uitschrijver zoekt een ontwerp voor de feestverlichting van Hilversum, dat met bewegend beeld, geluid en licht, een belangrijke en zichtbare rol vervult in het verbeelden van Hilversum Mediastad. Daarbij is een aantal aspecten van belang:

  • De verlichting draagt bij aan de herkenbaarheid van Hilversum Mediastad.
  • De verlichting is het hele jaar door te gebruiken en integratie met wand-, gebouw- en pleinverlichting, alsook de combinatie met groen (bomen) is mogelijk;
  • Een visie op energieneutrale verlichting, nieuwe technologie en/of inpassing van circulair gedachtengoed;
  • Het verlichtingsconcept maakt de geschiedenis, architectuur en stedenbouw zichtbaar, bijvoorbeeld door accenten op enkele toonaangevende gebouwen in Hilversum, of relaties tussen verschillende gebouwen;
  • Het verlichtingsplan is bij verschillende evenementen te gebruiken, te denken valt aan: Top 2000, Nike City Run, Hilversum Alive, Koninginnedag, Kerst, etc. Ook kan de verlichting multimediale verbindingen aangaan met andere activiteiten die in die periode plaatsvinden in de stad, zoals de Dutch Media Week, Open Monumenten Dag, en andere evenementen in de stad.

Deelname

Deelname stond open voor professionele ontwerpers in brede zin. Te denken valt aan industriële en ruimtelijke vormgevers, game-, geluid, en/of lichtontwerpers, kunstenaars en grafisch vormgevers. Werken in (multidisciplinaire) teams en samenwerking met lokale partijen of bedrijven wordt van harte aangemoedigd. De inschrijvingstermijn voor deelname is inmiddels gesloten (per 15 juli 2018).

Beoordelingscommissie

De beoordelingscommissie bestaat uit:

  • Jacco van de Ruit (Stichting Centrum Hilversum, voorzitter, geen stemrecht)
  • Lydia Fraaije (biomimicry-architect, lichtdeskundige)
  • Pieter van der Heijden (XPEX, ontwerper Experience Beeld & Geluid)
  • Stef van Breugel (directeur Museum Hilversum)
  • Amin Usman (eigenaar boekwinkel Voorhoeve)
  • Annemarie van Lieshout (ondernemersvereniging HavenVaart)
  • Bas Hooijer (adviseur Openbare Verlichting, gemeente Amsterdam)
  • Anne Visser (directeur Hilversum City Marketing)

Secretaris is Indira van ‘t Klooster (Dudok Architectuurcentrum, geen stemrecht)

Selectiecriteria voor voorselectie

  • Conceptuele kwaliteiten die spreken uit het ingezonden werk;
  • Mate waarin de visie aansluit op de opgave;
  • Affiniteit met media en technologie

Beoordelingscriteria voor de drie uitgewerkte inzendingen

  • Narratieve kracht
  • Mate waarin het ontwerp de aantrekkelijkheid van en de samenhang binnen het centrum kan vergroten
  • Mogelijkheid de verlichting het hele jaar te gebruiken
  • Duurzaamheidsaspecten zoals energieneutrale oplossing, beheer, onderhoud en circulair gedachtengoed
  • Effect op de (verblijfs)kwaliteit van de openbare ruimte
  • Innovatieve kracht
  • Technische uitvoerbaarheid
  • Haalbaarheid en realiteitsgehalte